دستگاه های اجرایی ، توجهی به تنظیم برنامه تفصیلی عملیات اجرایی نمی شود (پیله رودی1375).
2-6-2 تجزیه و تحلیل هزینه ها در بخش سلامت:
تعیین و برآورد هزینه های بهداشتی ، غالبا بحث برانگیز است ، حتی زمانی که تمام اطلاعات مورد نظر جمع آوری می شوند ، مشکل تشخیص فعالیت های بهداشتی و درمانی از سایر فعالیت ها پیش می آید. بیمارستان ها و موسسات رفاه اجتماعی ، اغلب وجوه مشترکی در فعالیت های خود دارند مثلا در مورد مراقبت از افراد معلول و عقب مانده و بیمارانی این چینن ، بین فعالیت های بیمارستانی و موسسات توان بخشی وجه مشترکی وجود دارد. همچنین ، بهسازی محیط و تامین آب آشامیدنی ، که توسط وزارت کشاورزی یا سایر سازمان ها صورت می گیرند ، با فعالیت های وزارت بهداشت و درمان در این زمینه مشترک است(آصف زاده 1371).
کوشش های قابل توجهی باید صرف تجزیه هزینه ها شود تا برنامه ریزی خدمات بهداشتی کشورهای در حال توسعه تسهیل گردد. بهترین نقطه آغاز ، کسب تجربه در براورد هزینه های پرسنلی است که بیش از 50 درصد کل هزینه ها را به خود اختصاص می دهد. از اطلاعات مربوط به گستردگی کارکنان بهداشتی می توان به هزینه بیمارستان ها ، مراکز بهداشت و سایر واحدها دست یافت. بدست آوردن اطلاعات مربوط به میزان تخصیص هزینه های پشتیبانی ، نظیر غذا ، تخت خواب ، ظروف و وسایل و تجهیزات ، با توجه به اندازه بیمارستان ها نیز در فرایند محاسبه بودجه عملیاتی در نظام ارزیابی هزینه فایده ، بسیار مفید خواهد بود. پس از تخصیص هزینه اقلام ذکر شده ، بابت سایر موارد 10 درصد در نظر گرفته می شود. به علت عدم موفقیت در کسب سایر اطلاعات شیوه صحیح آن است که هزینه آن موارد ، به هزینه موارد شناخته شده به تناسب اضافه شود (آصف زاده 1371).
سیستم هزینه یابی بر مبنای فعالیت (Activity Based Costing)
سیستم هزینه یابی بر مبنای فعالیت یکی از سیستم های هزینه یابی است که می تو اند به صورت جداگانه و یا همراه با سایر سیستم های هزینه یابی به کار گرفته شود. یکی از ویژگی های مهم ABC که آن را از سیستم های سنتی متمایز می سازد. توجه به پدیده های نوین و اثرات تکنولوژی حاکم بر فعالیت های خدماتی امروزی است و تا حد ممکن با به کارگیری روش های مناسب ، این اثرات را به طور کمی جذب خدمات ارائه شده می کند. این سیستم ، در مقایسه با سیستم های هزینه یابی سنتی به دلیل استفاده از مبناهای تسهیم هزینه متناسب با هر فعالیت ، به راحتی قادر به محاسبه و سنجش تاثیر روش های نوین در محاسبه بهای تمام شده خدمات می باشد. علاوه بر این ، سیستم ABC فلسفه نوین مدیران را که ارائه خدمات بهتر توام با هزینه پایین تر می باشد را مدنظر قرار می دهد(کردبچه 1382).
بر خلاف روش های سنتی هزینه یابی ، ABC در سیستم های خدماتی و تولیدی پیچیده و غیرمعمول نیز کاربرد دارد. در این گونه موارد این سیستم دو نوع هزینه متغیر جدید را که عبارتند از : هزینه های مربوط به پیچیدگی و هزینه تنوع خدمات را در ساختار هزینه ها در نظر می گیرد. این ویژگی های برتر باعث شده است ، روز به روز بر استفاده کنندگان این سیستم و کاربردهای گوناگون آن افزوده شود. به طوری که سازمان های امروزی خصوصا سازمان های در سطح جهانی دستیابی به این سیستم و استفاده از توانایی آن را به عنوان یک مزیت برتر برای سازمان خود تلقی می کنند(کردبچه 1382).
مکانیزم و عملکرد سیستم ABC
در سیستم های هزینه یابی سنتی ، عموما از طریق ایجاد مراکز هزینه ، کلیه هزینه های دو برابر عملیاتی و پشتیبانی بر حجم خدمات ارایه شده تقسیم می گردد تا از این طریق بهای تمام شده خدمات ، تعیین شود. در این سیستم ها هیچ گونه ارتباط مستقیمی بین فعالیت های لازم جهت برای خدمات ارایه شده و میزان استفاده از منابع وجود ندارد. در نتیجه بهای تمام شده خدمات منعکس کننده مستقیم فعالیت ها و ارزش های منابع به کار گرفته شده نمی باشد. اما سیستم ABC این مشکل را به وسیله مرتبط کردن هزینه های سازمانی با هزینه های فعالیت های عملیاتی مرتفع می سازد(کردبچه 1382).
از نظر عملی ، سیستم ABC روابط علی بین ایجاد هزینه ها و فعالیت های لازم جهت ارایه خدمات را که برای سازمان ارزش اقتصادی ایجاد می کنند را مشخص می سازد. این سیستم از این باور سرچشمه می گیرد که خدمات فعالیت ها را مصرف می کنند و فعالیت ها منابع را . در این روش ابتدا هزینه ها به فعالیت ها تخصیص می یابد و سپس هزینه های تخصیص یافته به فعالیت ها ، بر مبنای استفاده هر یک از خدمات از فعالیت ها ، به آنها تخصیص داده می شد. نمودار 2-8 ارتباط بین وظایف و فعالیت ها را نشان میدهد(کردبچه 1382).
مراحل طراحی و پیاده سازی سیستم ABC
طراحی و پیاده سازی سیستم ABC مستلزم طی کردن مراحل و گام هایی است که برای طراحی سیستم ، جمع آوری اطلاعات و تعیین هزینه های هر برونداد در مراکز فعالیت انجام می شود. بعضی از مراحل طراحی ممکن است که همزمان و به صورت موازی با سایر مراحل انجام شود برای بررسی و ارائه توضیحات فعالیت های انجام شده ، در این قسمت گام های طراحی و به کارگیری سیستم تشریح می گردد(کردبچه 1382).
1. تشکیل تیم طراحی سیستم
2. تعریف مراکز فعالیت
3. تفکیک مراکز فعالیت بر حسب عملیات
4. تعیین خروجی و برونداد هر مرکز فعالیت
5. عملیات هزیه یابی بر اساس هر مرکز فعالیت
6. نسبت دادن هزینه های هر مرکز فعالیت به مراکز هزینه نهایی
7. محاسبه بهای تمام شده بر حسب خروجی(کردبچه 1382)
طبقه بندی هزینه ها:
طبقه بندی هزینه ها به روش های مخلت
فی امکان پذیر است. تجزیه و تحلیل رفتار هزینه های مختلف نهادهای مورد استفاده در تولید کالا و خدمات اطلاعات مفیدی را برای برآورد هزینه ها فراهم می آورد. چارچوبی که معمولا در این زمینه مورد استفاده قرار می گیرد. طبقه بندی هزینه ها به : هزینه های متغیر ، هزینه های شبه متغیر ، هزینه های ثابت است. در این طبقه بندی اساس تغییرات هزینه واحد (Unite cost) تولید کالا و خدمات است که از تغییر حجم محصول نتیجه می گردد(کردبچه 1382).
هزینه های متغیر:
ارتباط مستقیمی با تغییرات حجم محصول دارند. برای مثال ، هزینه کپی کردن مدارک دانش آموزان در یک موسسه آموزشی با نسبت مستقیمی از ساعات مراجعه دانش آموزان تغییر می کند.
هزینه های شبه تغییر :
ارتباط با تغییرات حجم محصول پیچیده تر است. افزایش هزینه با سطوح متعددی از حجم محصول مرتبط است. در مثال فوق ، افزایش ناچیز تعداد دانش آموزان ، لزوما نیاز به بکارگیری معلم بیشتری را ندارد. از طرفی در سطحی از افزایش تعداد دانش آموزان استخدام معلم جدید الزام آور می گردد(کردبچه 1382).
هزینه های ثابت :
در کوتاه مدت ، علی رغم تغییر در حجم محصول ، تغییری نمی کنند و در دامنه وسیعی از حجم محصول ثابت می مانند. برای مثال ، چنانچه تعداد ساعات مراجعه دانش آموزان افزایش شایان توجهی داشته باشد موسسه ممکن است مجبور به ساخت یا ایجاد کلاس درس جدید ی شود(کردبچه 1382).
روش دیگر طبقه بندی هزینه ها تفکیک آن به :«هزینه های افزایشی» ، «هزینه های تعهد شده» و «هزینه های فرصت» است. آشنایی با هزینه های افزایشی برای تصمیم گیری در خصوص افزایش یا کاهش حجم محصولات ضروری است. در تصمیم برای کاهش فعالیت فقط آن دسته از هزینه ها باید مورد توجه قرار گیرد که با تصمیم مزبور تغییر می کند. به بیان دیگر هزینه ای است که با کاهش حجم محصولات حذف می گردد. هزینه تعهد شده ، مربوط به فعالیت هایی می شود که قبلا تعهد شده و قابل حذف نبوده و تصمیمات آینده در آنها تاثیری ندارد. «هزینه فرصت» منافع از دست رفته ناشی از عدم اتخاذ تصمیم در مورد انجام بعضی از فعالیت ها را شامل می گردد(کردبچه 1382).
به منظور ارزیابی عملکرد نیز ، هزینه ها را می توان به «قابل کنترل» و «غیرقابل کنترل» طبقه بنید کرد. نکته ای که هم از دیدگاه تهیه کننده و هم استفاده کنندگان از اطلاعات مهم است درک ماهیت هزینه و طبقه بندی آن برای اهداف مختلف و حسابداری هزینه است. روش طبقه بندی هزینه بر انتخاب فرایند هزینه هایی موثر است . برای هزینه یابی محصول چگونگی مصرف هزینه ها توسط محصولات و فعالیت ها طبقه بندی آ« به هزینه های مستقیم و یا غیرمستقیم را تعیین می کند. هر چه اقلام هزینه های مستقیم تشخیص داده شده بیشتر باشد به دلیل کاهش تخصیص هزینه های بی مورد ، دقت هزینه یابی بیشتر خواهد بود(کردبچه 1382).
تفکیک هزینه ها به مستقیم و غیرمستقیم بستگی به اصل قابلیت ردیابی با تخصیص هزینه ها دارد. توان تخصیص هزینه ها به فعالیت ها به عواملی چون روش تعریف فعالیت ها ، اطلاعات موجود و درک مدیریت از ارتباط بین عملیاتی و هزینه ها دارد(کردبچه 1382).
هزینه های مستقیم
هزینه هایی است که به طور اقتصادی می توان به فعالیت ها با موضوع های هزینه منسوب کرد.ارتباط بین هزینه و فعالیت مستقیم یا غیرمستقیم بودن آن را مشخص می کند. محصول حاصل از فعالیت ممکن است ، محصول نهایی ، محصول واسطه و یا مجموعه ای از محصولات باشد. میزان تفکیک هزینه ها بستگی به اطلاعات مورد نیاز مدیریت دارد(کردبچه 1382).
هزینه های غیرمستقیم
برای بعضی از هزینه ها ردیابی و تخصیص مستقیم آنها به فعالیت خاصی امکان پذیر نیست. این گونه هزینه ها ، ای غیرمستقیم هستند. هزینه های مزبور به بیش از یک فعالیت مربوط می شوند. البته منسوب کردن این هزینه ها به هر فعالیت از طریق تعیین سهم آنها در فعالیت امکان پذیر است. برای مثال می توان به هزینه های آب و برق و سوخت مصرفی در یک واحد خدماتی اشاره کرد(کردبچه 1382).
سایر هزینه ها
برخی از هزینه های انجام شده در فعالیت ها ، ممکن است ارتباطی با محصول آن فعالیت نداشته باشد. مانند هزینه های بازسازی غیرمترقبه و کاهش غیرمترقبه دارایی ها. با توجه به اینکه این قبیل هزینه ها قابل تخصیص به محصولات نیستند باید در هزینه یابی فعالیت ها حذف گردند(کردبچه 1382).
هزینه کل و هزینه واحد تولید محصول
برای محاسبه هزینه کل فعالیت ها باید هزینه نهاده های مصرفی در فرایند تولید محصولات و هزینه نهاده های مصرفی برای انجام فعالیت های پشتیبانی تولید محصولات مزبور با هم جمع گردد(کردبچه 1382).
برای مثال موسسه ای را در نظر بگیریم که یکی از محصولات تولید آن انتشار اطلاعیه های سلامتی برای جامعه است. منابع مورد استفاده این موسسه این انجام این فعالیت شامل پرسنلی است که برای طراحی و چاپ و توزیع این اطلاعیه ها مورد استفاده قرار می گیرند. هزینه های مزبور به عنوان «هزینه های مستقیم» تلقی می شود(کردبچه 1382).
سایر هزینه هایی که ارتباط مستقیمی با اطلاعیه تولید شده ندارند «هزینه غیرمستقیم» تلقی می شود. این هزینه ها می توانند شامل هزینه های بالاسری مانند خدمات اداری و پشتیبانی برای تولید اطلاعیه ها و هزینه های برق و سوخت و مخابرات باشد(کردبچه 1382).
از جمع هزینه های مستقیم و غیرمستقیم ، هزینه کل فعالیت انتشار اطلاعیه بدست می آید. برای محاسبه هزینه واحد با متوسط انجام فعالیت باید هزینه کل را بر تعداد محصول تولید شده تقسیم کرد(کردبچه 1382).
هز
ینه واحد یا متوسط ، شاخص مفیدی برای محصول تولید شده به شمار می رود. از این شاخص می توان به عنوان مبنایی برای ارتقای کارایی یک واحد سازمانی و همچنین مقایسه بین واحدهای سازمانی مسئول تولید فعالیت مشابه استفاده نمود(کردبچه 1382).
هزینه نهایی
هزینه فعالیت های مبنای اصلی تعیین بودجه دستگاه های اجریی است. در دراز مدت ، طبعا واحدهای سازمانی در پی تامین کل هزینه انجام فعالیت ها هستند. در بعضی موارد کالاها و خدمات تولید شده ممکن است با قیمتی معادل هزینه نهایی محصول عرضه شوند. هزینه نهایی در واقع نشان دهنده هزینه تولید یک واحد اضافی از محصول است. این شاخص در قیمت گذاری محصولات اهیمت زیادی دارد. معمولا هزینه نهایی تولید یک واحد اضافی محصول با افزایش میزان محصول کاهش می یابد. نرخ این کاهش نشان دهنده اهمیتی است که هزینه های ثابت در ساختار محصول دارند(کردبچه 1382).
هزینه نهایی محصول ، همچنین حداکثر کمتر از

دسته‌ها: پایان نامه ها

دیدگاهتان را بنویسید