2-2-1-2-6-1.آشکارساز فتومتریک 31
2-2-1-2-6-2.آشکارساز جذب فرابنفش (UV) 32
2-3.بررسی مطالعات دیگران در این زمینه 33
2-4.بررسی داروی مورد مطالعه 36
2-4-1.مکانیسم اثر فارماکوکینتیک دارو 36
2-4-2.مکانیسم اثر 37
2-4-3. موارد مصرف 37
2-4-4.منع مصرف و احتیاط 37
2-4-5.عوارض جانبی 38
2-4-6. تداخل‌ها 38
2-4-7.دوز مصرفی 38
2-5. میکرواستخراج سه فازی بر پایه استفاده از فیبر توخالی متخلخل 38
2-5-1.از دلایل انتخاب این روش 39
فصل سوم: مواد و روش‌ها
3-1.مواد شیمیایی و تجهیزات دستگاهی 41
3-2-1. مواد شیمیایی، استانداردها و نمونه‌های حقیقی 41
3-2-2.تجهیزات دستگاهی 41
3-3.روش استخراج 42
3-3-1.استخراج به اختصار طی مراحل زیر انجام گرفت 42
3-3-2. مراحل بهینه‌سازی 43
3-3-2-1. بهینه‌سازی شرایط جداسازی 43
3-3-2-2. بهینه‌سازی شرایط استخراج 43
3-3-2-2-1.نوع حلال آلی 44
3-3-2-2-2.اثرpHفاز دهنده 44
3-3-2-2-3.اثرpHفاز گیرنده 44
3-3-2-2-4.اثر قدرت یونی فاز دهنده 44
3-3-2-2-5.اثر هم زدن محلول آنالیت 44
3-3-2-2-6.اثر زمان استخراج 44
3-3-3. ارزیابی کارایی روش استخراج 45
3-3-3-1. منحنی درجه‌بندی 45
3-3-3-2.تعیین فاکتور پیش تغلیظ (PF) 45
3-3-3-3. تعیین تکرارپذیری (RSD) 46
3-3-4.آنالیز نمونه حقیقی 46
فصل چهارم: نتایج
4-1. میکرواستخراج سه فازی بر پایه استفاده از فیبر توخالی متخلخل 48
4-2. مراحل بهینه‌سازی 48
4-2-1. بهینه‌سازی شرایط HPLC 48
4-2-2. بهینه‌سازی شرایط استخراج 49
4-2-2-1.نوع حلال آلی 49
4-2-2-2.طراحی آزمایش 51
4-2-2-2-1. غربال‌گری 51
4-2-2-2-2. طراحی بهینه‌سازی 55
4-2-2-2-3. خلاصه نتایج بهینه‌سازی 59
4-3. تعیین پارامترهای تجزیه‌ای روش استخراج 59
4-3-1.تهیه منحنی درجه‌بندی 59
4-3-2.فاکتور پیش تغلیظ (PF) و درصد بازیابی (R%) 60
4-3-3.تعیین حد تشخیص (LOD) 61
4-3-4. تکرارپذیری روش (RSD) 62
4-4.آنالیز نمونه ادرار و پلاسما 62
فصل پنجم: بحث و پیشنهادات
5-1. بحث و نتیجه‌گیری 66
5-2. پیشنهادات 69
منابع 70
خلاصه انگلیسی 82
ضمایم 82
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول 2-1. کاربردهای کروماتوگرافی تقسیمی 25
جدول 2-2. کاربردهای اخیر HF-LPME در استخراج گونه‌های مختلف 33
جدول 4-1. سطوح پایین و بالای مربوط به فاکتورهای بررسی شده 52
جدول 4-2. آزمایشات طراحی شده پلاکت- بورمان جهت شناسایی فاکتورهای مهم تاثیرگذار بر روی نتایج SBME-HPLC برای جداسازی و اندازه‌گیری donepezil 52
جدول 4-3. آزمایشات طراحی شده باکس- بهکن جهت بهینه‌سازی فاکتورهای موثر بر SBME 55
جدول 4-4. خلاصه نتایج بهینه‌سازی استخراج 59
جدول 4-5. ارقام شایستگی SBME داروی دونپزیل 62
جدول 5-1. مقایسه روش ارائه شده با سایر روش‌های استخراجی 66
فهرست اشکال
عنوان صفحه
شکل ( الف ). روش‌های استخراج و میکرواستخراج 3
شکل 2-1. نمای جانبی از سیستم میکرواستخراج با حلال با استفاده از میله تفلونی 11
شکل 2-2. نمای جانبی از سیستم میکرواستخراج با تک قطره الف)استخراج مستقیم ازدرون محلول ب)استخراج از فضای فوقانی 13
شکل 2-3. اصول استخراج HF-LPME (الف) دو فازی (ب) سه فازی 14
شکل 2-4. (الف) سیستم HF-LPME بر اساس پیکربندی (ب) پیکربندی میله‌ای U 17
شکل 2-5. طرح شماتیک از سیستم HF-LPME 18
شکل 2-6. (الف): شمایی از سیستم HF-LPME از حجم زیاد (ب) سیستم نیمه خودکار 19
شکل 2-7. طرح شماتیک میکرواستخراج فاز مایع به روش مستقیم (الف) و (ب) فضای فوقانی 21
شکل 2-8. شمایی از یک دستگاه HPLC 26
شکل 2-9. یک حلقه نمونه‌برداری کروماتوگرافی مایع 28
شکل 2-10. سلول آشکارساز فرابنفش برای HPLC 32
شکل 2-11. ساختار شیمیایی دونپزیل 36
شکل 4-1.کروماتو گرام تزریق مستقیم 1میلی‌گرم بر لیتر محلول ابی دونپزیل 49
شکل 4-2. بررسی نوع حلال پر کننده منافذ فیبر 50
شکل 4-3. نمودار Pareto chart مربوط به طراحی پلاکت- بورمان 54
شکل 4-4. نمودار مربوط به میزان و نحوه تغییر سطوح فاکتورهای موثر انتخاب شده 56
شکل 4-5. نمودار پاسخ سطحی تخمینی و خطوط کانتور به دست آمده از فاکتورهای موثر در کارایی استخراج donepezil توسط روش SBME-HPLC 57
شکل 4-6. منحنی درجه‌بندی در شرایط بهینه SBME 59 شکل 4-7. منحنی درجه‌بندی در محیط آبی حاصل از تزریق دارو قبل از استخراج 60
شکل 4-8. منحنی درجه‌بندی تزریق مستقیم 61
شکل 4-9. کروماتوگرام نمونه ادرار حاوی 10 میکروگرم بر لیتر دارو 63
شکل 4-10. کروماتوگرام نمونه پلاسما حاوی 10 میکروگرم بر لیتر دارو 64
خلاصه فارسی
داروی دونپزیل یک مهار کننده مرکزی آنزیم استیل کولیناستراز است که در موارد خفیف تا شدید بیماری آلزایمر بهکار می‌رود. همچنین در برخی موارد در درمان بیش فعالی و نیز موارد دمانس مرتبط با پارکینسون مورد استفاده قرار می‌گیرد.
در این مطالعه برای تغلیظ و اندازه‌گیری مقادیر کم این دارو در نمونه‌های بیولوژیک ادرار و پلاسما، ترکیبی از روش میکرواستخراج سه فازی مایع با نوار حلال و اندازه‌گیری با کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا(HPLC)، به کار گرفته شد که بسیار موفقیت‌آمیز بود.
استخراج دارو از محلول آبی 15 میلی‌لیتری که حاوی دارویدونپزیل در 9/11 pH=بود، به فاز آلی که شامل حلال n-اکتانولی که در منافذ فیبرتوخالی جای داده شده بود، صورت گرفت. سپس به منظور تغلیظ، داروی وارد شده در فاز آلی با یک عمل استخراجی برگشتی، به فاز آبی با 4 /3pH= که در داخل فیبر توخالی قرار داشت، منتقل گردید.
فرآیند استخراج به دلیل گرادیان و اختلاف pH بین دو فاز آبی انجام می‌شود. به منظور دستیابی به بیشترین فاکتور تغلیظ، پارامترهای موثر در استخراج نظیر نوع حلال آلی، pH فاز دهنده و گیرنده، قدرت یونی، زمان، سرعت همزدن و دما بررسی و بهینه شدند.
پس از استخراج تحت شرایط بهینه، فاکتور تغلیظ 7/106، و حد تشخیص87/0?g/Lبا انحراف معیار نسبی 9/2 درصد حاصل شد.
کلید واژه: دونپزیل – میکرو استخراج سه فازی مایع با نوار حلال
مقدمه
علم شیمی تجزیه روشهای متنوعی را برای آنالیز کمی و کیفی مواد ارائه میدهد. امروزه روشهای جداسازی، تفکیک گونهای موجود در بافت‌های پیچیده را با حد تشخیصی در حد خیلی کم (فمتوگرم) مقدور ساخته است. علاوه بر روشهای جداسازی، مرحلهی آماده‌سازی نمونه نیز یکی از مهمترین مراحل در روند تجزیه میباشد. این مرحله شامل تبدیل بافت یک نمون? حقیقی به حالتی است که برای تجزیه با یک تکنیک جداسازی و یا روشهای دیگر مناسب باشد. میتوان گفت مرحلهی آماده‌سازی نمونه برای اهداف زیر طراحی شده است:
1- حذف مزاحمت‌ها از نمونه به منظور افزایش گزینش‌پذیری روش
2- پیش تغلیظ آنالیت مورد نظر و افزایش غلظت آن به نحوی که بتوان آنرا با دستگاه‌های تجزیهای اندازه‌گیری کرد.
3- تبدیل آنالیتها به فرمی که برای شناسایی با دستگاه تجزیهای مناسب باشد.
اساسی‌ترین روش آماده‌سازی نمونه، روش استخراج است. تلاش متخصصین شیمیتجزیه برای ابداع و توسعهی روشهای اندازهگیری با دقت و صحت بالا و نیز حذف مراحل دستی که موجب تکرارپذیری پایین در روشهای تجزیهای میشود، باعث شده که روشهای استخراجی نوینی ابداع گردد. شکل (الف)روشهای مختلف استخراج و میکرواستخراج را دستهبندی میکند که راجع به آنها توضیحات مفصلی در مراجع آمده است.
در فصل دوم نیزبه اختصار راجع به میکرواستخراج مایع- مایع با قطره روشهای استخراج برپایه استفاده از فیبرهای توخالی متخلخل بحث خواهد شد.
شکل (الف). روش‌های مختلف استخراج و میکرو استخراج
فصل اول
کلیات
1-1. بیان مسأله
جهت اندازه‌گیری مقادیر بسیار اندک دونپزیل در مایعات بیولوژیک، می‌بایست از متودی استفاده شود که به تیم پزشکی در تنظیم دوز دارو بدون نیاز به خونگیریو از طریق غیر تهاجمی کمک کند و قدرت شناسایی و تفکیک این دارو را داشته باشد.با استفاده از متود پیش تغلیظ دارو با میکرواستخراج فاز مایع به کمک هالوفایبر می‌توان مقادیر بسیار کم این دارو را در ادرار تغلیظ و استخراج نمود، سپس با دستگاه HPLC اندازه‌گیری کرد.این روش بسیار جدید بوده و تا به حال جهت پیش تغلیظ و اندازه‌گیری این دارو استفاده نشده است.
1-2. ضرورت اهمیت موضوع
بر طبق مطالعات داروی دونپزیل می‌تواند باعث افزایش غلظت داروهایی از جمله بتا- بلاکرها و داروهای کولینرژیک شود. از طرفی می‌تواند باعث کاهش اثرات درمانی داروهای آنتی‌کولینرژیک از جمله تولترودین شود که در موارد تکرر ادرار در سنین سالمندی مورد استفاده قرار می‌گیرد. همچنین این دارو در موارد مصرف کنترل نشده و در غلظت‌های بالاتر از سطح درمانی می‌تواند باعث افزایش فشار خون و حتی سنکوپ شود.
غلظت خونی این دارو در پلاسما در حدود 17-7 نانوگرم در میلی‌لیتر می‌باشد و دارو به مقدار 17% به صورت تغییر نیافته از ادرار دفع می‌شود. اندازه‌گیری دارو در نمونه بیولوژیک ادرار و پلاسما، به منظور بررسی‌های فارماکوکینتیکی و کلینیکال و تعیین دوز مصرفی در بیماران، باتوجه به مصرف رو به گسترش آن، حائز اهمیت می‌باشد.
فصل دوم
مروری بر متون گذشته
اصول تئوری
در SBME بر پای? استفاده از فیبر (نوار حلال)، محلول نمونه داخل یک ظرف قرار گرفته و تکهای از فیبر که دو طرف آن بسته استتا 5 سانتیمتر باشد داخل محلول قرار میگیرد.
قبل از عمل استخراج فیبر داخل یک حلال آلی قرار میگیرد تا داخل منافذ آن با حلال آلی پر شود سپس حلال اضافی روی فیبر با آب شسته میشود. گفتنی است که حلال آلی باید غیر قابل امتزاج با آب باشد. لای? نازک تشکیل شده از فاز آلی ضخامتی در حدود 200 میکرومتر دارد و کل فاز آلی استفاده شده در این فرآیند در حدود 15تا 20 میکرولیتر است. فیبر آماده شده طی استخراج داخل محلول آنالیت قرار میگیرد. آنالیت ابتدا به داخل فاز آلی مستقر در جدار? فیبر و سپس به فاز گیرندهی مستقر در داخل فیبر منتقل میشود. پس اگر A آنالیت استخراجی باشد در یک سیستم دو فازی میتوان تعادل آن را بصورت زیر نشان داد.
AaqAorg
در اینجاCeq.organic غلظت A را در فاز گیرنده و Ceq,sample غلظت A را در محلول نمونه در حالت تعادل نشان میدهد. براساس معادل? (2-2) و معادل? تعادل جرمی سیستم دو فازی، میتوان راندمان استخراج(R) را برای آنالیت A محاسبه کرد:
در اینجا Vorgحجم کل فاز آلی در سیستم (فاز آلی جذب شده در منافذ فیبر و داخل فیبر) و Vsample حجم نمونه را نشان میدهد. رابطه (2-3) نشان میدهد کارایی استخراج به ثابت تفکیک، حجم حلال آلی و نیز حجم نمونه بستگی دارد. برای ترکیباتی که Kacceptor/sampleبزرگی دارند کارایی استخراج بالایی بدست میآید. پس میتوان با انتخاب حلال آلی مناسب و با انتخاب pH مناسب برای تر کیبات اسیدی و بازی ودر بعضی موارد با افزایش قدرت یونی نمونه به کارایی بالایی از استخرج دست یافت. همچنین استفاده از حجم‌های کم نمونه باعث دستیابی به درصدهای استخراج بالایی می‌شود.
همچنین درصد بازیابی آنالیت نیز توسط معادله زیر قابل محاسبه است:
: غلظت اولیه آنالیت در محلول نمونه
: حجم محلول آبی نمونه (فاز دهنده)
: حجم حلال آلی (فاز گیرنده)
CO: غلظت آنالیت در فاز گیرنده در پایان استخراج است.
در SBME دوفازی، بازیابی واقعی کمتر از مقدار محاسبه شده می‌باشد، چرا که کسری از حلال آلی که در منافذ فیبر قرار گرفته، در استخراج نقشی ندارد و فقط کسر موجود در مجرای فیبر می‌تواند به درون

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   پایان نامه دربارهپلک، داخلی، ملتحمه
دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید